Occupy heeft best ideeën

De afgelopen jaren schreef ik veel over protestbewegingen en denkers met ideeën over een nieuwe wereld. Een selectie. Zie voor de rest elders op deze website.
In november 2011 besloten Parijse jongeren het bedrijventerrein La Défense te bezetten. Ze deden dit in navolging van Occupy Wallstreet, de beweging die in Zuccotti, een tot dan toe nog onbekend parkje vlakbij Wallstreet een tentenkamp had opgetrokken. Ze protesteerden tegen economische ongelijkheid.

Ik ging naar La Défense en maakte er een reportage voor de Groene Amsterdammer.

Een week ervoor publiceerde ik nog een opiniestuk in Het Parool, naar aanleiding van het opstappen van de Griekse premier Papandreou. ‘Leiderschap is vereist, maar zonder democratische legitimiteit gaat dat niet meer. Zo bewijst ook de Arabische lente. (…) Sinds de val van Lehman Brothers hadden we moeten weten dat niet alle problemen zijn op te lossen met geld.’

Ik bleef gefascineerd door de Occupy-beweging en alle creatieve denkers die na het uitbreken van de economische crisis droomden van een nieuwe wereldorde.

Voor De Groene Amsterdammer ging ik in Parijs naar een bijeenkomst waar soixante-huitards, verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog, vertegenwoordigers van de Occupy-beweging en revolutionairen van de Arabische Lente samenkwamen. Het leek erop dat zich een internationaal netwerk vormde, een beweging met een gedeelde ideologie en een eigen infrastructuur.

Die zoektoch naar creatieve geesten zette ik door. Wie waren de revolutionaire denkers? Econoom en toneelschrijver Frédéric Lordon bijvoorbeeld, een man die voorstellen deed die bij de bezetters van Wallstreet en La Défense wel in de smaak zouden vallen. Ik portretteerde hem voor de Groene Amsterdammer.

Twee en een half jaar later leek de stugge en trage revolutionaire geest nog niet helemaal weg uit de wereld. In Hong Kong noemde de protestbeweging tegen de beperking van het kiesrecht zich ‘Occupy Central’. Ze namen symbolen over van demonstranten die in Ferguson, Missouri, protesteerden tegen rassen ongelijkheid en politiegeweld. Er werden ook handgebaren gemaakt die van de protesten in Thailand waren komen overwaaien. Op internet en bij lezingen wensten vertegenwoordigers van de bewegingen elkaar sterkte toe.

Daar was het weer dacht ik, die infrastructuur en, misschien ook wel, een gedeelde ideologie. In een artikel voor Vonk, het achtergrondkatern van de Volkskrant, moest anders concluderen: er was geen wereldwijde Occupy-beweging.

Weer een jaar later nam ik contact op met de twee van de drie leiders van de Umbrella Revolution in Hong Kong: studentenleider Alex Chow en universitair docent rechtsgeleerdheid Benny Tai. Het was inmiddels 2015 en de Umbrella Revolution en Occupy Central waren na 79 dagen van sit-ins verdwenen Wat bleek?

In Hong Kong waren ze niet meer van plan meer om grote sit-ins te houden tegen de centrale autoriteiten. In plaats daarvan waren ze een bottom-up benadering gestart om zo tot een democratische cultuur te komen. De revolutionaire geest was nog springlevend. Ook David Graeber, die in 2011 de zinspreuk van Occupy Wallstreet muntte (‘We are the 99%’), staat niet meer voor een bezetting of een sit-in.

Misschien is dit wel hoe de revolutie gaat, sluimerend, traag, maar doeltreffend. Jongeren werken aan een cultuurverandering. Ik wil het verder onderzoeken.

A protester (C) raises his umbrellas in front of tear gas which was fired by riot police to disperse protesters blocking the main street to the financial Central district outside the government headquarters in Hong Kong, September 28, 2014.

A protester (C) raises his umbrellas in front of tear gas which was fired by riot police to disperse protesters blocking the main street to the financial Central district outside the government headquarters in Hong Kong, September 28, 2014.

Overigens schreef ik voor de website van Vonk, het achtergrondkatern bij de Volkskrant, een aantal blogs over de Umbrella Revolution. ‘Met bevende handen veegde ik mijn tranen weg‘ (3 oktober): ‘Als CY Leung opstapt gaan we allemaal weer de straat op‘ (8 oktober); ‘Ik wil de champagne in Hong Kong niet missen‘ (15 oktober 2014).

Ook onderhield ik contact met jurist en schrijver Jason Y. Ng. Dat leidde uiteindelijk tot deze gastbijdrage in Vonk: ‘In Hong Kong is iedereen zowel soldaat als bevelhebber‘.

-Willem van Ewijk
(@wewyk)

No more posts.